Kansere neler sebep olabilir?

Bir kişinin neden kanser geliştirdiğini ve diğerinin olmadığını tam olarak bilmek genellikle mümkün değildir. Ancak araştırmalar, belirli risk faktörlerinin bir kişinin kansere yakalanma şansını artırabileceğini göstermiştir. 

 

Kanser risk faktörleri, kimyasallara veya diğer maddelere maruz kalmanın yanı sıra belirli davranışları içerir. Ayrıca, yaş ve aile geçmişi gibi insanların kontrol edemeyeceği şeyleri de içerirler. Bazı kanserlerin aile öyküsü, olası bir kalıtsal kanser sendromunun bir işareti olabilir.

 

Aşağıdaki liste, kanser için en çok çalışılan bilinen veya şüphelenilen risk faktörlerini içerir. Bu risk faktörlerinden bazılarından kaçınılabilse de, diğerleri — yaşlanmak gibi — önlenemez. Önlenebilir risk faktörlerine maruz kalmanızı sınırlamak, belirli kanserleri geliştirme riskinizi azaltabilir.

• • Tütün

  • Alkol

  • Yaş

  • Kansere Neden Olan Maddeler

  • Kronik iltihap

  • Diyet

  • Hormonlar

  • İmmünsüpresyon

  • Enfeksiyon Ajanları

  • Obezite

  • Radyasyon

  • Güneş ışığı

Kansere Neden Olan Maddeler

Kanser, hücrelerimizin çalışma şeklini belirleyen genlerdeki bazı değişikliklerden kaynaklanır. Bu genetik değişikliklerin bazıları, hücre bölünmesi sürecinde DNA kopyalandığında doğal olarak meydana gelir. Ancak diğerleri DNA'ya zarar veren çevresel maruziyetlerin sonucudur.

Kansere neden olan her madde kanserojen olarak bilinir. Ancak bir maddenin kanserojen olarak belirlenmiş olması, o maddenin mutlaka kansere neden olacağı anlamına gelmez. Bir kanserojene maruz kalan bir kişinin kansere yakalanıp yakalanmayacağını etkileyen birçok faktör vardır; bunlara maruziyetin miktarı ve süresi ve kişinin genetik geçmişi de dahildir.

İnsanlar tütün dumanı ve güneş ışınları gibi kansere neden olan bazı maruziyetlerden kaçınabilirler. Ancak diğerlerinden; özellikle de soluduğumuz havada, içtiğimiz suda, yediğimiz yiyeceklerde veya işimizi yaparken kullandığımız malzemelerde bulunuyorlarsa kaçınmak daha zordur. Hangi maruziyetlerin zararlı olduğunu ve nerede bulunduğunu anlamak insanların bunlardan kaçınmasına yardımcı olabilir.

Aşağıda listelenen kimyasal maddeler; insanlar için bilinen kanserojenler olarak tanımlamıştır. ( NTP's 15th Report on Carcinogens.) Ancak bir maddenin kanserojen olarak belirlenmiş olması, o maddenin mutlaka kansere yol açacağı anlamına gelmez. Bir kanserojene maruz kalan bir kişinin kansere yakalanıp yakalanmayacağını etkileyen birçok faktör vardır; bunlara maruziyetin miktarı ve süresi ve kişinin genetik geçmişi de dahildir.

Aflatoksinler

Bir mantar türü olan Aspergillus sporu kansere neden olan aflatoksin üretir. Aflatoksinler mısır, yer fıstığı, pamuk tohumu ve ağaç yemişleri gibi tarımsal ürünlerde bulunan bazı mantarlar tarafından üretilen bir toksin ailesidir. Aflatoksin üreten başlıca mantarlar, dünyanın sıcak ve nemli bölgelerinde bol miktarda bulunan Aspergillus flavus ve Aspergillus parasiticus'tur. Aflatoksin üreten mantarlar tarlada, hasat sırasında ve depolama sırasında mahsulleri kirletebilir.

İnsanlar, kontamine bitki ürünlerini (yer fıstığı gibi) yiyerek veya kontamine yemleri yiyen hayvanların et veya süt ürünlerini tüketerek aflatoksinlere maruz kalabilirler. Çiftçiler ve diğer tarım işçileri, kontamine mahsullerin ve yemlerin taşınması ve işlenmesi sırasında ortaya çıkan tozun solunması sonucu maruz kalabilmektedir. Akciğer kanserine sebep olduğu bilinmektedir.

Yalnızca büyük ticari markalardan fındık ve fındık ezmesi satın alarak ve küflü, rengi solmuş veya buruşmuş görünenleri ayırarak aflatoksin maruziyetinizi azaltabilirsiniz.

Aristoloşik Asitler

Aristolochia clematitis, aristoloşik asitler içeren bir bitkitir. Aristolochic asitler, Aristolochia (doğum otu veya pipevines) olarak bilinen birçok bitki türünde ve dünyada yaygın yetişen Asarum (yabani zencefil) olarak bilinen bazı bitki türlerinde doğal olarak bulunan bir asit grubudur.

Aristoloşik asit içeren bitkiler, artrit, gut ve iltihaplanma gibi çeşitli semptom ve hastalıkları tedavi etmek amacıyla bazı bitkisel ürünlerde kullanılır. Kullananlarda üst idrar yolu (böbrek pelvisi ve üreter) ve mesane kanserleri rapor edilmiştir.

Arsenik

Arsenik havada, suda ve toprakta bulunabilen doğal olarak oluşan bir maddedir. Ayrıca madencilik ve metal eritme gibi belirli tarımsal ve endüstriyel işlemlerle de çevreye salınabilir. Arsenik iki biçimde gelir (organik ve inorganik); inorganik form organik formdan daha toksiktir.

1990'larda yapılan araştırmalar, arsenik bileşiği olan arsenik trioksitin akut promyelositik lösemi tedavisinde etkili olduğunu gösterdi.

Arsenik içeren içme suyunun uzun süre tüketilmesi mesane kanseri ve cilt kanseri riskinin artmasıyla ilişkilidir ve epidemiyolojik çalışmalarda arseniğe tıbbi maruziyetin cilt kanseri ile açıkça ilişkilendirildiği görülmüştür. Ayrıca akciğer, sindirim sistemi, karaciğer, böbrek, lenfatik ve hematopoietik sistem kanserleri de arsenik maruziyetiyle ilişkilendirilmiştir.

Asbest

Asbest, ısıya ve korozyona dayanıklı, doğal olarak oluşan bir grup lifli minerale verilen addır. Bu özelliklerinden dolayı asbest, izolasyon ve yanmazlık malzemeleri, otomotiv frenleri ve duvar kaplama malzemeleri gibi ticari ürünlerde kullanılmaktadır.

Günümüzde en ağır maruziyetler inşaat sektöründe ve gemi onarımında, özellikle de yenileme, onarım veya yıkım nedeniyle asbest içeren malzemelerin kaldırılması sırasında meydana gelme eğilimindedir. İşçiler ayrıca tekstil ürünleri, sürtünme ürünleri, izolasyon ve diğer inşaat malzemeleri gibi asbest içeren ürünlerin imalatı sırasında da maruz kalabilirler. Asbeste maruz kalmak çoğu mezotelyoma (göğüs ve karın bölgesini kaplayan ince zarlarda görülen nispeten nadir bir kanser) nedenidir; aynı zamanda akciğer, gırtlak ve yumurtalık kanserlerine de neden olabilir. Asbest kullanımı artık ülkelerce sıkı bir denetimdedir.

Benzen

Dış hava, egzoz dumanı, pasif içicilik ile alınan duman ve diğer kaynaklardan kaynaklar düşük düzeyde benzen içerir.

İnsanlar benzene öncelikle kimyasal içeren havayı soluyarak maruz kalırlar. Benzen üreten veya kullanan endüstrilerdeki işçiler, kimyasalın en yüksek seviyelerine maruz kalabilirler. Benzinde izin verilen benzen miktarına ilişkin sınırlamalar da maruziyetin azalmasına katkıda bulunmuştur.

Sigara dumanı, benzene maruz kalmanın başka bir kaynağıdır ve bu kimyasala maruz kalan toplam ABD nüfusunun yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Sigara içenler arasında benzene maruz kalmanın yüzde 90'ı sigaradan kaynaklanmaktadır. Benzen ayrıca yapıştırıcılarda, yapıştırıcılarda, temizlik ürünlerinde ve boya sökücülerde de bulunabilir. Dış hava, pasif içicilik ile alınan duman, benzin dumanından, motorlu araç egzozundan ve endüstriyel emisyonlardan kaynaklanan düşük düzeyde benzen içerir.

Benzene maruz kalmak lösemi ve diğer kan bozukluklarına yakalanma riskini artırır.

Benzidin

Benzidin doğada bulunmayan, üretilmiş bir kimyasaldır. Geçmişte kumaş, kâğıt ve deri boyalarının üretiminde büyük miktarlarda benzidin kullanılıyordu.

Farklı coğrafi bölgelerdeki işçiler üzerinde yapılan araştırmalara göre, mesleki olarak benzidine maruz kalma mesane kanseri riskinin artmasına neden olmaktadır.

Berilyum

Berilyum doğada özellikle beril ve bertrandit kayalarında bulunan bir metaldir. Hastalığa neden olan berilyuma maruz kalmanın çoğu berilyumun işlenmesiyle ilgilidir. Berilyum doğada bulunmasına rağmen, çevreye emisyonunun ana kaynağı, berilyum içeren parçacıkların ve uçucu külün atmosfere salınmasına neden olan fosil yakıtların (öncelikle kömür) yakılmasıdır.

Berilyum veya berilyum bileşiklerine maruz kalan işçilerde akciğer kanseri riskinin arttığı gözlemlenmiştir.

1,3-Bütadien

1,3-Bütadien oda sıcaklığında benzin benzeri bir kokuya sahip renksiz bir gazdır. Lastikler, reçineler, plastikler ve diğer kimyasallar gibi sentetik kauçuk ürünleri üretmek için kullanılır.

Çalışmalar sürekli olarak 1,3-butadiene mesleki maruziyet ile artan lösemi vakası arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir.

Kadmiyum

Kadmiyum havada, suda, toprakta ve yiyeceklerde az miktarda bulunan doğal bir elementtir. Kömür ve mineral gübreler de dahil olmak üzere tüm toprak ve kayalar bir miktar kadmiyum içerir.

Çeşitli kadmiyum bileşiklerine mesleki maruz kalma , akciğer kanseri riskinin artmasıyla ilişkilidir .

Nikel-kadmiyum pilleri uygun şekilde atılmalı ve çocukların bu pillerle oynamasına izin verilmemelidir. Tütün dumanından kaçınılmalıdır.

Kömür Katranı ve Kömür Katranı Zifti

Kömür katranı kömürden elde edilir. Çoğunlukla karbon içeren katı bir yakıt olan kok ve kömür gazı üretiminin bir yan ürünüdür. Kömür katranının belirli preparatları uzun süredir egzama, sedef hastalığı ve kepek gibi çeşitli cilt rahatsızlıklarını tedavi etmek için kullanılmaktadır.

Kömür katranı zifti, kömür katranının damıtılmasından sonra kalan kalın siyah bir sıvıdır. Kaplama ve boyalarda baz olarak, çatı ve kaldırımlarda, asfalt ürünlerde ise bağlayıcı olarak kullanılır.

Kömür katranına veya kömür katranı ziftine mesleki olarak maruz kalmak cilt kanseri riskini artırır. Akciğer, mesane, böbrek ve sindirim sistemi kanseri dahil olmak üzere diğer kanser türleri de kömür katranı ve kömür katranı ziftine mesleki maruziyetle ilişkilendirilmiştir.

Kok Fırını Emisyonları

Kok fırını emisyonları, demir ve çelik üretiminde kullanılan kok üretmek için kömürü ısıtmak için kullanılan büyük fırınlardan kaynaklanmaktadır. Kok fabrikaları ve kömür katranı üretim tesislerindeki işçiler kok fırını emisyonlarına maruz kalabilir. Kok fırını emisyonlarına maruz kalmak akciğer kanseri ve muhtemelen böbrek kanseri riskini artırır . 

Kristalin silika

Bol miktarda doğal malzeme olan kristal silika taş, toprak ve kumda bulunur. Ayrıca beton, tuğla, harç ve diğer inşaat malzemelerinde de bulunur. Kristalin silika, en yaygın olanı kuvars olmak üzere çeşitli şekillerde gelir. Kuvars tozu solunabilir kristal silikadır, yani nefesle alınabilmektedir.

Çalışanların solunabilir kristalin silikaya maruz kalması, yüksek akciğer kanseri oranlarıyla ilişkilidir. İnsan akciğer kanseri ile solunabilir kristalin silikaya maruz kalma arasındaki en güçlü bağlantı, taş ocağı ve granit işçileri ile seramik, çömlek, refrakter tuğla ve bazı toprak endüstrilerinde çalışan işçiler üzerinde yapılan çalışmalarda görülmüştür.

Erionit

Erionit, zeolitler adı verilen bir grup minerale ait, doğal olarak oluşan lifli bir mineraldir.

Geçmişte, erionit madenciliği ve üretim faaliyetleri sırasında mesleki maruziyet meydana geliyordu, ancak erionit artık ticari amaçlarla çıkarılmıyor veya pazarlanmıyor.

Erionite maruz kalmak, akciğer kanseri ve mezotelyoma riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Etilen oksit

Etilen oksit, oda sıcaklığında tatlı bir kokuya sahip, yanıcı, renksiz bir gazdır. Öncelikle antifriz dahil diğer kimyasalların üretiminde kullanılır. Daha küçük miktarlarda etilen oksit, pestisit ve sterilizasyon maddesi olarak kullanılır.

Lenfoma ve lösemi, mesleki olarak etilen oksit maruziyetiyle ilişkili olduğu en sık bildirilen kanserlerdir. Mide ve meme kanserleri de etilen oksit maruziyetiyle ilişkili olabilir.

Formaldehit

Formaldehit, endüstriyel olarak üretilen ve sunta, kontrplak ve diğer preslenmiş ahşap ürünler gibi yapı malzemelerinde kullanılan, renksiz, güçlü kokulu, yanıcı bir kimyasaldır. Ayrıca mantar ilacı, mikrop öldürücü ve dezenfektan olarak ve morglarda ve tıbbi laboratuvarlarda koruyucu olarak yaygın kullanılır Formaldehit ayrıca çevrede doğal olarak oluşur. Topraktaki bitki materyalinin çürümesi sırasında ve çoğu canlı organizmadaki normal kimyasal süreçler sırasında üretilir. Aynı zamanda tütün dumanında bulunan bir yanma ürünüdür.

Endüstriyel işçiler ve mumyalayıcılar gibi yüksek düzeyde formaldehite maruz kalan işçiler üzerinde yapılan araştırmalar, formaldehitin miyeloid lösemiye ve paranazal sinüs, burun boşluğu ve nazofarenks kanserleri dahil olmak üzere nadir kanserlere neden olduğunu bulmuştur .

Altı Değerlikli Krom Bileşikleri

Altı değerlikli krom bileşikleri, metal kaplama ve krom kaplama, paslanmaz çelik üretimi, deri tabaklama ve ahşap koruyucularda yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bu bileşiklere mesleki maruziyet , akciğer kanseri ve paranazal sinüs ve burun boşluğu kanseri riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Ev İçi Kömürün Yakılmasından Kaynaklanan Emisyonlar

Evin içinde kömürün yakılması bir dizi zararlı kimyasalın açığa çıkmasına neden olabilir.

Akciğer kanseri, kapalı alanlardaki kömür yanma emisyonlarına maruz kalmayla ilişkilidir.

Mineral Yağlar: İşlenmemiş ve Hafif İşlem Görmüş

Ham petrolden benzin ve diğer petrol bazlı ürünler üretmek için petrolün damıtılmasından elde edilen sıvı bir yan ürünü ifade eder. Yağlayıcı baz yağlar ve bunlardan türetilen ürünler de dahil olmak üzere bu yağlar imalat, madencilik, inşaat ve diğer endüstrilerde kullanılmaktadır.

Mineral yağlara maruz kalma, özellikle testis torbası olmak üzere melanom dışı cilt kanseri riskinin artmasıyla güçlü bir şekilde ilişkilidir .

Nikel Bileşikleri

Nikel yer kabuğunda bulunan gümüşi beyaz renkte metalik bir elementtir. Nikel bileşikleri oluşturmak için diğer elementlerle birleştirilebilir. Eşsiz özellikleri nedeniyle nikelin birçok endüstriyel kullanımı vardır.

Çeşitli nikel bileşiklerine maruz kalmak akciğer kanseri ve burun kanseri riskini artırır.

Genel popülasyonun nikel bileşiklerine maruz kalma oranı neredeyse her zaman endişe yaratmayacak kadar düşüktür.

Radon

Radon, kayalarda ve toprakta bulunan uranyum, toryum ve radyum elementlerinin normal bozunması sonucu açığa çıkan radyoaktif bir gazdır. Görünmez, kokusuz gaz yerden sızarak havaya yayılıyor. Yerel jeolojiye bağlı olarak birkaç bölgede radon yer altı suyunda çözünür ve su kullanıldığında havaya karışabilir. Radon gazı genellikle açık havada çok düşük seviyelerde bulunur, ancak gaz, yer altı madenleri gibi yeterli havalandırmanın olmadığı alanlarda birikebilir.

Yetişkinlerde ve çocuklarda radona maruz kalmayla ilişkili lösemi riskinin arttığına dair bir öneri var; Ancak kanıtlar kesin değildir.

Evinizdeki radon seviyelerini düzenli olarak kontrol edin evi sık sık havalandırın

Pasif içicilik (Çevresel Tütün Dumanı)

Pasif tütün dumanında bulunan en az 69 kimyasal kanserojen madde vardır.

Pasif sigara dumanına maruz kalmanın güvenli bir düzeyi yoktur; Düşük düzeyde pasif içicilik bile zararlı olabilir. Uluslararası alanda, giderek artan sayıda ülke, barlar ve restoranlar da dahil olmak üzere tüm işyerlerinin sigara içilmemesini zorunlu kılmaktadır.

Kurum

Kurum, ahşap gibi organik malzemelerin eksik yanmasından kaynaklanır.

Kurum, odun, akaryakıt, plastik ve evsel atıklar gibi organik (karbon içeren) malzemelerin eksik yakılmasının bir yan ürünüdür.

Kuruma maruz kalma, ilk kez 1775'te İngiliz baca temizleyicileri arasında skrotum cilt kanseri ile ilişkilendirildi. O zamandan bu yana birçok çalışma, baca temizleyicilerinin skrotal ve diğer cilt kanserleri riskinin arttığını buldu. Pek çok Avrupa ülkesinde baca temizleyicileri üzerinde yapılan araştırmalar, akciğer, yemek borusu ve mesane kanserleri de dahil olmak üzere diğer kanserlerle de ilişkiler bulmuştur .

Sülfürik Asit İçeren Güçlü İnorganik Asit Sisleri

Bakır eritme ve diğer üretim süreçleri, sülfürik asit içeren buğular üretir.

Sülfürik asit içeren güçlü inorganik asit sislerine mesleki olarak maruz kalmak, gırtlak ve akciğer kanseri riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Toryum

Toryum toprakta, kayada ve suda bulunan doğal olarak oluşan radyoaktif bir metaldir.

Toryum çevrede yaygın olmasına rağmen çoğu insan tehlikeli düzeyde metale maruz kalmaz. Toryum tozunun solunmasının akciğer ve pankreas kanseri riskini artırdığına dair araştırma kanıtları da mevcut. Toryuma maruz kalan kişilerde toryumun kemikte depolanabilmesi nedeniyle kemik kanseri riski de artar .

Trikloretilen (TCE)

Böbrek kanserine neden olabilen trikloroetilen, başlangıçta anestezik olarak geliştirildi.

Trikloretilen (TCE) uçucu, renksiz sıvı bir organik kimyasaldır. TCE doğal olarak oluşmaz ve kimyasal sentezle oluşturulur. Esas olarak soğutucu akışkanlar ve diğer hidroflorokarbonların yapımında ve metal ekipmanlar için yağ giderme solventi olarak kullanılır. TCE aynı zamanda temizlik bezleri, aerosol temizlik ürünleri, alet temizleyicileri, boya sökücüler, sprey yapıştırıcılar, halı temizleyicileri ve leke çıkarıcılar gibi bazı ev ürünlerinde de kullanılmaktadır. Ticari kuru temizlemeciler ayrıca leke çıkarıcı olarak trikloretilen kullanır.

Trikloroetilene uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma böbrek kanserine neden olur. Bazı kanıtlar bunun Hodgkin dışı lenfoma ve muhtemelen karaciğer kanseri riskinin artmasıyla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

TCE ile veya yakınında çalışan kişiler koruyucu ekipman giymeli ve kimyasala maruz kalmayı en aza indirmelidir. TCE gibi tehlikeli kimyasallara maruz kalmayı en aza indirmek için daima ürün etiketlerindeki talimatları izleyin.

Vinil Klorür

Vinil klorür öncelikle boru gibi ürünlerde kullanılan bir madde olan PVC'nin yapımında kullanılır.

Vinil klorüre maruz kalma, nadir görülen bir karaciğer kanseri türü (hepatik anjiyosarkom), birincil karaciğer kanseri (hepatoselüler karsinom), beyin ve akciğer kanserleri, lenfoma ve lösemi riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Talaş

Ahşabı kesmek veya şekillendirmek için makineler veya aletler kullanıldığında ahşap tozu oluşur. Hızar fabrikalarında, mobilya yapımı, marangozluk ve marangozluk endüstrilerinde yüksek miktarda ahşap tozu üretilir.

Hem meslekleri odun tozuna maruz kalma ile ilişkili olan kişiler üzerinde yapılan çalışmalarda hem de odun tozuna maruz kalmayı doğrudan tahmin eden çalışmalarda paranazal sinüsler ve burun boşluğu kanserleri ile güçlü ve tutarlı ilişkiler gözlemlenmiştir.

1. https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/substances

2. https://ntp.niehs.nih.gov/whatwestudy/assessments/cancer/roc

3. https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/substances/carcinogens